HIV nedir?
HIV (İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü), vücudun bağışıklık sistemine, özellikle enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olan CD4 hücrelerine (T hücreleri) saldıran bir virüstür. Diğer bazı virüslerin aksine, vücut HIV’den tamamen kurtulamaz — bir kez HIV kapmıştınız, ömür boyu sizinle kalır.
Tedavi olmadan HIV, AIDS’e (Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu) yol açabilir; bu, HIV enfeksiyonunun en ileri aşamasıdır. Ancak uygun tıbbi bakımla HIV kontrol altına alınabilir ve HIV’li kişiler uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilir.
HIV’in belirtileri ve semptomları
HIV’li birçok kişi, enfeksiyondan sonraki 2 ila 4 hafta içinde grip benzeri belirtiler yaşar. Bu aşama akut HIV enfeksiyonu olarak adlandırılır. Belirtiler şunları içerebilir:
- Ateş
- Titreme
- Döküntü
- Gece terlemeleri
- Kas ağrıları
- Boğaz ağrısı
- Yorgunluk
- Şişmiş lenf düğümleri
- Ağız yaraları
Bu belirtiler birkaç günden birkaç haftaya kadar sürebilir. Bazı kişiler bu aşamada kendilerini hasta hissetmeyebilir, ancak yine de virüsü başkalarına bulaştırabilirler.
Akut aşamadan sonra HIV, klinik latans aşamasına (kronik HIV enfeksiyonu olarak da adlandırılır) girer. Bu aşamada virüs hâlâ aktiftir ancak çok düşük seviyelerde çoğalır. Kişilerde bu süre zarfında herhangi bir belirti olmayabilir veya hastalanmayabilirler. Tedavi olmadan bu dönem on yıl veya daha uzun sürebilir, ancak bazı kişilerde daha hızlı ilerleyebilir.
HIV nasıl bulaşır?
HIV, HIV’li bir kişinin belirli vücut sıvıları yoluyla bulaşır. Bu sıvılar şunlardır:
- Kan
- Meni ve meni öncesi sıvı
- Rektal sıvılar
- Vajinal sıvılar
- Anne sütü
HIV’in en yaygın bulaşma yolları şunlardır:
- Cinsel temas: HIV’li biriyle koruma kullanmadan veya HIV’i önlemek ya da tedavi etmek için ilaç almadan vajinal veya anal seks yapmak
- İğne paylaşımı: HIV’li biriyle iğne, şırınga veya diğer uyuşturucu enjeksiyon ekipmanlarını paylaşmak
- Anneden çocuğa: HIV pozitif bir anne, gebelik, doğum veya emzirme sırasında virüsü bebeğine bulaştırabilir
HIV, tükürük, ter, gözyaşı, sarılma gibi gündelik temas, yemek paylaşımı veya sivrisinek ısırıkları yoluyla bulaşmaz.
HIV testi
HIV testi, HIV’li olup olmadığınızı öğrenmenin tek yoludur. Üç tür test vardır:
- Antikor testleri: Kan veya ağız sıvısında HIV’e karşı antikor arar. Hızlı testlerin ve ev testlerinin çoğu antikor testleridir.
- Antijen/antikor testleri: Hem HIV antikorlarını hem de antijenleri arar. Bunlar, sadece antikor testlerinden daha erken HIV tespit edebilir.
- Nükleik asit testleri (NAT): Kandaki virüsün kendisini arar. En pahalı olanlardır ancak HIV’i en erken tespit edebilirler.
Bir kişinin HIV kapması ile testin doğru bir şekilde tespit edebilmesi arasındaki süreye pencere dönemi denir. Çoğu test için bu süre 10 gün ile 3 ay arasındadır.
HIV tedavisi
HIV’in tedavisi olmasa da, antiretroviral tedavi (ART) virüsü kontrol altına alabilir ve başkalarına bulaşmayı önlemeye yardımcı olabilir. HIV ilaçlarını reçete edildiği şekilde alan kişiler, saptanamayan viral yüke ulaşabilir — bu, kanlarındaki HIV miktarının standart bir testle tespit edilemeyecek kadar düşük olduğu anlamına gelir.
Saptanamayan viral yüke sahip olmak, cinsel ilişki yoluyla HIV’i bir partnere bulaştıramayacağınız anlamına gelir. Bu bazen S=S (Saptanamayan = Bulaştırılamayan) olarak adlandırılır.
Tanıdan sonra mümkün olan en kısa sürede tedaviye başlanması önerilir. Saptanamayan viral yükü korumak için HIV ilaçları tam olarak reçete edildiği şekilde alınmalıdır.
HIV’in önlenmesi
HIV kapma riskinizi şu şekillerde azaltabilirsiniz:
- Prezervatif kullanımı: Cinsel ilişki sırasında prezervatifin doğru ve tutarlı kullanımı HIV riskini önemli ölçüde azaltır
- PrEP: Maruziyet öncesi profilaksi, HIV negatif kişilerin HIV enfeksiyonunu önlemek için aldığı ilaçtır
- Test yaptırmak: Kendi durumunuzu ve partnerinizin durumunu bilmek bilinçli kararlar almanıza yardımcı olur
- İğne paylaşımından kaçınmak: Asla iğne, şırınga veya diğer enjeksiyon ekipmanlarını paylaşmayın
Partnerinize HIV hakkında bilgi vermek
HIV’li iseniz, cinsel partnerlerinizi bilgilendirmeniz önemlidir. HIV’li birçok kişi sağlıklı bir yaşam sürer ve HIV negatif partnerleri vardır. Durum, tedavi ve önleme yöntemleri hakkında açık iletişim çok önemlidir.
TellYourPartner.com ile partnerlerinize anonim olarak bir CYBE hakkında bilgi verin. Bu, gizliliğinizi korurken önemli sağlık bilgilerini paylaşmanıza olanak tanır.