Apa itu HIV?
HIV (Virus Kekurangan Imun Manusia) adalah virus yang menyerang sistem imun badan, khususnya sel CD4 (sel T) yang membantu melawan jangkitan. Tidak seperti beberapa virus lain, badan tidak dapat menyingkirkan HIV sepenuhnya — sebaik sahaja anda dijangkiti HIV, anda akan menghidapinya seumur hidup.
Tanpa rawatan, HIV boleh membawa kepada AIDS (Sindrom Kekurangan Imun Diperolehi), peringkat paling teruk jangkitan HIV. AIDS berlaku apabila sistem imun rosak teruk, menjadikan badan terdedah kepada jangkitan oportunistik dan kanser tertentu.
Walau bagaimanapun, dengan rawatan yang berkesan, perkembangan kepada AIDS boleh dicegah. Penghidap HIV yang mengekalkan viral load tidak dapat dikesan tidak boleh menyebarkan HIV kepada pasangan seksual. Ini dikenali sebagai U=U (Undetectable = Untransmittable, Tidak Dapat Dikesan = Tidak Boleh Disebarkan) dan disokong oleh bukti saintifik yang kukuh serta konsensus perubatan global.
Dengan penjagaan perubatan yang betul, penghidap HIV boleh menjalani kehidupan yang panjang dan sihat, menjalinkan hubungan, dan membina keluarga.
Simptom & Punca
Ramai penghidap HIV mengalami gejala seperti selesema dalam masa 2 hingga 4 minggu selepas jangkitan. Peringkat ini dipanggil jangkitan HIV akut. Gejala boleh termasuk:
- Demam
- Menggigil
- Ruam
- Berpeluh malam
- Sakit otot
- Sakit tekak
- Keletihan
- Nodus limfa bengkak
- Ulser mulut
Gejala ini boleh berlangsung dari beberapa hari hingga beberapa minggu. Sesetengah orang mungkin tidak berasa sakit semasa peringkat ini, tetapi mereka masih boleh menyebarkan virus kepada orang lain.
Selepas peringkat akut, HIV memasuki peringkat latensi klinikal (juga dipanggil jangkitan HIV kronik). Semasa fasa ini, virus masih aktif tetapi membiak pada tahap yang sangat rendah. Orang mungkin tidak mempunyai sebarang gejala atau tidak jatuh sakit pada masa ini. Tanpa rawatan, tempoh ini boleh berlangsung satu dekad atau lebih lama, tetapi sesetengah mungkin berkembang lebih cepat.
Bagaimana anda mendapat HIV?
HIV disebarkan melalui cecair badan tertentu apabila seseorang yang menghidap HIV tidak mempunyai viral load yang terkawal. Cecair ini termasuk:
- Darah
- Air mani dan cecair pra-ejakulasi
- Cecair rektum
- Cecair vagina
- Susu ibu
Cara paling biasa HIV disebarkan termasuk:
- Hubungan seksual: Melakukan seks vagina atau dubur dengan seseorang yang menghidap HIV dan viral loadnya dapat dikesan, tanpa langkah pencegahan seperti kondom atau PrEP
- Berkongsi jarum: Berkongsi jarum, picagari, atau peralatan suntikan dadah lain dengan seseorang yang menghidap HIV
- Ibu kepada anak: Ibu HIV-positif boleh menyebarkan virus kepada bayinya semasa kehamilan, kelahiran, atau penyusuan
HIV tidak disebarkan melalui air liur, peluh, air mata, sentuhan harian seperti pelukan, berkongsi makanan, atau gigitan nyamuk. Penghidap HIV yang mempunyai viral load tidak dapat dikesan tidak menyebarkan HIV melalui hubungan seks.
Ujian & Rawatan
Ujian HIV
Ujian HIV adalah satu-satunya cara untuk mengetahui sama ada anda menghidap HIV. Terdapat tiga jenis ujian:
- Ujian antibodi: Mencari antibodi terhadap HIV dalam darah atau cecair mulut. Kebanyakan ujian pantas dan ujian rumah adalah ujian antibodi.
- Ujian antigen/antibodi: Mencari kedua-dua antibodi dan antigen HIV. Ini boleh mengesan HIV lebih awal daripada ujian antibodi sahaja.
- Ujian asid nukleik (NAT): Mencari virus sebenar dalam darah. Ini adalah yang paling mahal tetapi boleh mengesan HIV paling awal.
Masa antara apabila seseorang dijangkiti HIV dan apabila ujian boleh mengesannya dengan tepat dipanggil tempoh tingkap. Bagi kebanyakan ujian, ini adalah antara 10 hari dan 3 bulan.
Rawatan HIV
Walaupun tiada penawar untuk HIV, terapi antiretroviral (ART) boleh mengawal virus dan membantu mencegah penularan kepada orang lain. Orang yang mengambil ubat HIV seperti yang ditetapkan boleh mencapai viral load yang tidak dapat dikesan — bermakna jumlah HIV dalam darah mereka sangat rendah sehingga tidak dapat dikesan oleh ujian standard.
Mempunyai viral load yang tidak dapat dikesan bermakna anda tidak boleh menyebarkan HIV kepada pasangan melalui seks. Ini kadangkala dipanggil U=U (Undetectable = Untransmittable, Tidak Dapat Dikesan = Tidak Boleh Disebarkan).
Anda disyorkan memulakan rawatan secepat mungkin selepas diagnosis. Ubat HIV harus diambil tepat seperti yang ditetapkan untuk mengekalkan viral load yang tidak dapat dikesan.
Pencegahan HIV
Anda boleh mengurangkan risiko dijangkiti HIV dengan:
- Rawatan sebagai pencegahan (TasP / U=U): Penghidap HIV yang mengambil terapi antiretroviral seperti yang ditetapkan dan mengekalkan viral load tidak dapat dikesan tidak boleh menyebarkan HIV melalui seks.
- PrEP: Profilaksis pra-pendedahan adalah ubat berkala atau bertindak panjang yang diambil oleh orang HIV-negatif untuk mencegah jangkitan.
- PEP: Profilaksis pasca-pendedahan adalah ubat kecemasan yang mesti dimulakan dalam masa 72 jam selepas kemungkinan pendedahan.
- Menggunakan kondom: Penggunaan kondom yang betul dan konsisten mengurangkan risiko HIV, terutamanya apabila PrEP atau penindasan virus tidak tersedia.
- Mengelakkan berkongsi jarum: Jangan sekali-kali berkongsi jarum, picagari, atau peralatan suntikan lain.
- Menjalani ujian: Mengetahui status anda dan pasangan anda membolehkan rawatan tepat pada masanya.
HIV dan undang-undang
Undang-undang berkaitan pendedahan status HIV berbeza mengikut negara dan wilayah. Sesetengah tempat mempunyai keperluan undang-undang berkaitan pendedahan dalam keadaan tertentu. Oleh kerana undang-undang berubah, menyemak dengan jabatan kesihatan tempatan anda atau agensi kesihatan yang dipercayai adalah cara terbaik untuk memahami apa yang terpakai di tempat anda tinggal.
Memberitahu pasangan anda
Jika anda mempunyai HIV, anda harus memberitahu pasangan semasa anda dan sesiapa sahaja yang anda pernah berhubungan seks dalam tempoh 6 bulan yang lalu. Mereka mungkin mempunyai HIV tanpa mengetahuinya, jadi mereka juga harus diuji.
TellYourPartner.com membantu anda menghantar mesej tanpa nama tentang HIV, supaya anda boleh memberitahu pasangan bahawa mereka telah bersentuhan dengan jangkitan tanpa memberikan nama anda.